وکیل دعاوی خانواده

وکیل دعاوی خانواده نقشی حیاتی در حل و فصل اختلافات و مسائل حقوقی مرتبط با خانواده دارد. امروزه باتوجه به تصویب قوانین مختلف در حوزه خانواده و روابط ناظر با زوجین، حقوق و تکالیف ایشان و پیچیدگی‌های موجود در این خصوص، بهره‌گیری از وکیل دعاوی خانواده یک نیاز ضروری و حائز اهمیت است. وکیلی که با بهره‌گیری از دانش، تجربه و آگاهی از کلیه قوانین و مقررات، حقوق حقه زوجین را تضمین و مورد پیگیری قرار می دهد. 

اما پیش از آن که وظایف و ویژگی های یک وکیل خانواده خوب را شرح دهیم، ابتدا لازم است تعریفی از دعاوی خانواده، انواع دعاوی خانواده و دادگاه صالح برای رسیدگی به این دعاوی، داشته باشیم.

دعاوی خانواده به چه معناست؟

 دعاوی که در محاکم دادگستری تحت عنوان دعاوی خانواده مطرح می‌شود، با توجه به اهمیت روابط زوجین، لزوم حفظ کیان خانواده و تربیت فرزندان در نظام قضایی ایران و در محاکم قضایی دادگاه اختصاصی رسیدگی می شود.

انواع دعاوی خانواده

بر اساس قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ که آخرین اراده قانونگذار در خصوص خانواده و روابط فی مابین آنهاست، دعاوی زیر در محاکم خانواده مورد رسیدگی قرار می‌گیرد؛

طلاق به درخواست زوج (مرد)

براساس مستندات قانون مدنی و مقررات پیرامون آن و شرع مقدس، مرد هر زمان که بخواهد می‌تواند همسر خود را طلاق دهد. در این مورد زوج مکلف به طرح دعوی در محاکم خانواده است. در این خصوص، دادگاه خانواده با برگزاری جلسات دادرسی و در نظر گرفتن حقوق قانونی زوجه و تکالیف زوج در قبال زوجه، حکم به طلاق زوجین خواهد داد.

بر اساس شروط 12 گانه مندرج در سند نکاحیه، هرگاه زوجه متقاضی طلاق باشد، می‌بایست با اثبات نمودن حداقل یکی از این شروط در محکمه و با ارائه دلایل و استدلالات مکفی و با اقناع قاضی محکمه مبادرت به جدایی از همسر خود نماید.

طلاق به درخواست زوجه (زن)

طلاق توافقی

در بسیاری از موارد، زوجین به دلیل عدم تفاهمات لازم و بر اساس توافق با یکدیگر، مبادرت به جدایی از طریق طلاق توافقی می‌نمایند. دادگاه در این خصوص با احراز شرایط و موارد، نسبت به این مهم تصمیم گیری می‌نماید.

مورد دیگری که در صلاحیت دادگاه‌های خانواده می‌باشد، مواردی است که از نظر انحلال قهری نکاح و با فوت احدی از زوجین پدیدار می‌گردد. در این باره، حاکم خانواده در خصوص مواردی از جمله؛ ارث، نفقه، فرزند، مهریه، تعیین قیم و … اتخاذ تصمیم می‌نماید.

فوت هر کدام از زوجین

فسخ نکاح (ازدواج)

منظور از فسخ نکاح این است که یکی از زوجین بنا به دلایل قانونی همچون شرایط ضمن عقد و یا وجود اختیارات قانونی نکاح خود را فسخ نماید. به عنوان مثال یکی از طرفین ازدواج، حیله و تقلبی به کار برده که طرف دیگر به واسطه آن حیله و تقلب حاضر به نکاح و ازدواج با وی شده است. در صورت طرح دعوی این چنینی ،دادگاه‌های خانواده صلاحیت رسیدگی به این دعاوی را دارند.

وظایف وکیل انواع دعاوی خانواده

تقاضای بطلان عقد نکاح مورد دیگری است که می‌بایست از محاکم خانواده مورد رسیدگی قرار گیرد. در واقع ممکن است نکاح صورت گرفته بنا به دلایلی با قانون و شرع مغایرت داشته باشد. در این صورت یکی از طرفین و یا هر دو می‌توانند بطلان عقد نکاح را خواستار گردند. مانند زمانی که پس از عقد، زوجین و یا یکی از آنها متوجه شود که از محارم هستند و یا زوجه، متاهل و دارای همسر باشد.

بطلان نکاح

بذل مدت

بذل مدت، از جمله موارد داخل در صلاحیت دادگاه خانواده است. بذل مدت مربوط به زمانی است که، در عقد منقطع و یا ازدواج موقت، زوج (مرد)، بخواهد مابقی مدت زمان نکاح را به همسر خود بذل نماید. حال اگر در این خصوص اختلافی مابین زوجین به وجود آید دادگاه خانواده بدان ورود پیدا می‌کند.

در خصوص مطالبه مهریه علاوه بر امکان طرح آن در دادگاه خانواده، طبق مقررات جدید، زوجه ابتدا باید از طریق دوایر اجرای ثبت اقدامات مقتضی در خصوص توقیف اموال زوج را بعمل آورد. در صورت عدم حصول نتیجه، مورد را از طریق دادگاه خانواده پیگیری نماید.

مطالبه مهریه

سایر دعاوی خانواده

سایر دعاوی خانواده به شرح ذیل می‌باشد؛

نامزدی و خسارت ناشی از برهم زدن آن، جهیزیه، نفقه زوجه و نفقه اقارب، اجرت المثل ایام زوجیت، تمکین و نشوز، حضانت و ملاقات طفل، اثبات نسب، حکم رشد، هجر و رفع از آن، ولایت قهری، امور راجع به غایب مفقودالاثر، سرپرستی کودکان بی سرپرست، اهدای جنین و تغییر جنسیت

دادگاه صالح در دعاوی خانواده

قبل از تصویب قانون حمایت از خانواده در سال ۱۳۹۱، دادگاه‌های خانواده شعبی از دادگاه‌های عمومی بودند و به دعاوی این چنینی رسیدگی می‌نمودند. ولی با تصویب قانونی، دادگاه‌های خانواده در شمار دادگاه‌های اختصاصی قرار گرفت. حال ممکن است در محلی دادگاه خانواده تشکیل نشده باشد که در این خصوص و در صورت طرح دعوی از سوی هر یک از زوجین دادگاه عمومی آن منطقه، به امور و دعاوی خانواده رسیدگی می‌کند. البته در خصوص دعاوی مربوط به اصل نکاح (دائم، موقت، رجوع) و انحلال آن (طلاق، فسخ، انفساخ نکاح، بذل مدت و انقضای مدت) استثنا وجود دارد. این دعاوی باید در نزدیک‌ترین دادگاه خانواده مورد بررسی قرار گیرند و به دلیل صلاحیت ذاتی دادگاه‌های خانواده امکان طرح این دعوی در دیگر محاکم وجود ندارد.

صلاحیت محلی دادگاه های قضایی برای رسیدگی به دعاوی خانواده

درباره ی صلاحیت محلی دادگاه های قضایی، باید به این نکته توجه کرد که کدام یک از زوجین، خواهان طرح دعوی هستند. اگر خواهان و متقاضی طرح دعوا زوج (مرد) باشد، طبق قوانین آیین دادرسی مدنی می بایست به دادگاه محل اقامت خوانده (زن) مراجعه نماید. اما اگر خواهان و متقاضی طرح دعوی، زوجه (زن) باشد، به ترتیب ذیل عمل می‌شود؛

الف) در خصوص طرح دعاوی مربوط به اموال غیر منقول همچون خانه و ملک باید به دادگاه محل وقوع ملک مراجعه کرد.
ب) درمورد سایر دعاوی از جمله؛ دعاوی مربوط به تقاضای طلاق و یا مطالبه مهریه، زوجه مخیر است در هر یک از محل اقامت خود و یا زوج طرح دعوی نماید. البته مهریه باید از اموال منقول مثل اتومبیل باشد.

بهتر است جهت جلوگیری از مشکلات احتمالی، در صورتی که در هر یک از دو محل گفته شده، دادگاه خانواده دایر است، دعوی خود را مطرح نمایند.

همانطور که گفته شد، طرح دعاوی همچون اصل و نکاح، بطلان، نامزدی و … که در سطور قبل توضیح داده شد، شامل این قاعده نیست و می‌بایست بر اساس صلاحیت مندرج در قانون آیین دادرسی، طرح دعوی نمود.

مسائل و موارد مربوط به دعاوی خانواده، نحوه طرح دعوی، صلاحیت دادگاه و… به صورت اختصار توضیح داده شد اما واضح و مبرهن است، به دلیل ظرافت و پیچیدگی‌های دعاوی خانوادگی، بهره‌گیری از مشاورین و وکلای خانواده، لازم و ضروری است.

وظایف وکیل دعاوی خانواده

وکیل دعاوی خانواده دارای تعهدات و وظایفی است که اهم آن به شرح ذیل می‌باشد؛

1. جلوگیری از وجود اختلافات بیشتر و تلاش جهت ایجاد سازش در راستای مصالح و منافع موکل خویش

2. پیگیری مستمر پرونده و شفافیت در امور خویش

3. ایجاد جلسات مشاوره و پاسخگویی در قبال موکل

4. امانت داری و حفظ شئون اسرار موکل و فاش نکردن آن

5. تنظیم صحیح و اصولی لوایح قانونی و شرکت در جلسات دادرسی و انجام امور قضایی 

مزایای داشتن وکیل دعاوی خانواده

امروزه با توجه به درگیری ذهنی و عاطفی در پرونده‌های دعاوی خانواده جهت جلوگیری از اخذ تصمیمات احساسی و عاطفی و رعایت حقوق زوجین، وجود وکیل متخصص و خبره در دعاوی خانواده یک نیاز ضروری است. وکیل دعاوی خانواده با آگاهی از تمامی قوانین و مقررات، امور مربوط به دعاوی خانواده را به نحو احسن مورد رسیدگی قرار می دهد.

مزایای داشتن وکیل دعاوی خانواده